Showing posts with label Takdang Aralin. Show all posts
Showing posts with label Takdang Aralin. Show all posts

Sunday, November 6, 2011

Anekdota

Ano ang Anekdota?

  Ang anekdota ay isang uri ng akdang tuluyan na tumatalakay sa kakaiba o kakatwang pangyayaring naganap sa buhay ng isang kilala, sikat o tanyag na tao. Ito ay may dalawang uri: kata-kata at hango sa totoong buhay. Ito rin ang mga ginagawa ng mga pagpapaliwanag sa mga ginagawa ng mga tao.

  Ang karaniwang paksa ng anekdota ay mga taong kilala sa iba’t ibang larangan ng buhay. Layunin nito ang ipabatid ang isang katangian ng pangunahing tauhan ng anekdota. Minsan ang anekdota ay nagsasalaysay ng mga tunay na pangyayari at mayroon ding minsan na ang mga pangyayari ay bungan isip lamang. Mayroon ding mga anekdota na hindi hango sa talambuhay.

  Madalas na may halong katatawanan ang anekdota. Ngunit ito ay naghahatid ng mahalagang aral. Ang mga pangyayaring isinasalaysay sa anekdota ay minsang nagiging pabula na rin, ngunit dahil sa ang mga tauhan ay hindi hayop kundi mga tao, ito’y kapanipaniwala na rin. Ang layunin ng anekdota ay mang-aliw, makapagturo, at makapaglarawan ng ugali at tauhan.

Halimbawa ng Anekdota:

Ang Tsinelas ni Jose Rizal

  Maganda ang dagat at ang ilog sa aming bayan sa Laguna. Bughaw na may halong luntian kapag walang sigwa. Ang tubig sa wawa ay napapaligiran ng mga kawayang sumasayaw na tila umiindak kapag nahihipan ng hangin.

  Ang mga bangkang may layag ay parang mga paru-parong puti na naghahabulan.
Ang bangka ay karaniwang gawa sa kahoy na inukit sa matibay na kahoy na nakukuha sa aming gubat. Kung minsan ito ay may dalawang katig na gawa sa matitibay at mahabang kawayan upang ang bangka ay hindi gumiwang kapag ito ay nakatigil sa tubig.

  Karamihan sa gamit nito ay pangingisda nguni’t sa aming lalawigan, ang ay ginagamit namin sa paglalakbay lalo na sa pagtawid sa ibayo ng dagat. Mas mabilis ito kaysa gumamit ng kalabaw o ng karetela.

  Naalala ko pa noon kasalukuyang kaming nakasakay sa bangka nang humulagpos ang isa kong tsinelas. Ang tsinelas ay ang gamit namin sa pagpasok at pagpunta sa mga lakaran kung saan ang bakya na gawa sa kahoy ay hindi nararapat.

  Mabilis itong inanod sa tubig bago ko nahabol para kunin. Malungkot ako dahil iniisip ko ang aking ina na magagalit dahil sa pagkawala ng aking tsinelas.

  Tiningnan ako ng nagsasagwan nang kinuha ko ang aking isa pang tsinelas at dali dali kong itinapon sa dagat, kasama ang dasal na mahabol nito ang kapares na tsinelas.

  “Bakit mo itinapon ang iyong isa pang tsinelas?” tanong sa akin ng kasamahan ko sa bangka.

  “Isang tsinelas ang nawala sa akin at walang silbi sa makakakita. Ang isang tsinelas na nasa akin ay wala ring silbi sa akin. Kung sino man ang makakuha ng pares ng tsinelas ay magagamit niya ito sa kaniyang paglakad.

  Napatingin ulit sa akin ang mama. Marahil naunawaan niya ang isang batang katulad ko.

Wednesday, October 26, 2011

Alamat

 Ano ang ALAMAT?

  Ang alamat ay isang uri ng panitikan na nagkukuwento tungkol sa mga pinagmulan ng mga bagay-bagay sa daigdig. Ito ay mga kwento ng mga mahiwagang pangyayari na nagpasalin-salin sa bibig ng mga taong-bayan kaya't walang nagmamay-ari o masasabing may akda ito. Ang alamat ay kuwento na kathang isip lamang na kinasasangkutan ng kababalaghan o 'di pagkaraniwang pangyayari na naganap noong unang panahon.

  Ang alamat ay karaniwang tumatalakay sa mga katutubong kultura, kaugalian o
kapaligiran. Eto ay tumatalakay din sa mga katangiang maganda, tulad ng
pagiging matapat, matapang, matulungin, at sa mga katangiang hindi maganda
tulad ng pagiging mapaghiganti, masakim, o mapanumpa, Nguni't sa bandang huli
ang kuwento ay kinapupulutan ng aral para sa ikabubuti ng iba. Ito ay sumasalamin sa kultura ng bayang pinagmulan nito.

  Sapagkat ang alamat ay karaniwang nagsimula noong unang panahon at nagpasalin- salin na sa maraming henerasyon, ang alamat ay pinaniniwalaan ng
maraming tao na tutoong naganap dahil sa tagal ng pamamayani nito sa ating
panitikan o sa ating kultura.

  Ang mga alamat ay nagkakaroon ng iba't-ibang bersiyon ayon na rin sa hangarin ng
sumulat o nagpalaganap ng ibang bersiyon ng alamat. Eto ay maaaring sa hangarin
na isanobela, isadula o isa-pelikula ang isang alamat.

  Halimbawa ang isang bersiyon ng alamat ni Bernardo Carpio ay sinasabing sadyang
pinalaganap ng mga Kastila upang mapigilan ang namumuong himagsikan ng mga
Pilipino laban sa mga mananakop.

  Ibang bersiyon naman ang pinalalaganap ng ibang mga magulang sa hangaring ang
kanilang mga anak ay huwag matakot kapag lumilindol sapagkat eto ay likha lamang
ni Bernardo tuwing nagtatangkang kumawala sa nag-uumpugang bato.

  Bagama't maraming bersiyon ang alamat, ang mga eto ay nagkakaisa sa
paglalarawan kay Bernardo na isang matipuno at makisig na lalaki. Ang pagkakaiba
ng iba't ibang bersiyon ay ang pagtalakay kung bakit, papaano, at sino ang naging
sanhi ng kanyang pagkaipit sa nag-uumpugang mga bato.

  Katumbas nito ang legend sa Ingles na mula naman sa salitang latin na Legendus. Sangay ng panitikang ambag ng ating mga ninuno bago pa man dumating ang mga kastila.


Mga halimbawa ng alamat:

Alamat ng Amapalya
Alamat ng Antipolo
Alamat ng Aso
Alamat ng Banahaw
Alamat ng Bayabas
Alamat ng Binangonan
Alamat ng Bulkan Kanlaon
Alamat ng Bulkan Mayon
Alamat ng Bulkan Pinatubo
Alamat ng Bulkan Taal
Alamat ng Butiki
Alamat ng Buwaya
Alamat ng Cainta
Alamat ng Durian
Alamat ng Gagamba
Alamat ng Gapan
Alamat ng Ilang-Ilang
Alamat ng Kamatsile
Alamat ng Kasoy
Alamat ng Lansones
Alamat ng Makahiya
Alamat ng Makopa
Alamat ng Matsing
Alamat ng Niyog
Alamat ng Olongapo
Alamat ng Pagong
Alamat ng Pakwan
Alamat ng Panay
Alamat ng Paro-Paro
Alamat ng Pinya
Alamat ng Saging
Alamat ng Sampalok
Alamat ng Tandang
Alamat ng Bundok Banahaw
Alamat ng Bundok Arayat
Alamat ng Mindanao
Alamat ng Ilog Pasig
Alamat ng Hagdan-Hagdan Palayan
Alamat ng Sampaguita
Alamat ng Rosas
Alamat ng Palay
Alamat ng Kawayan
Alamat ng Alagaw
Alamat ng Ilang-Ilang
Alamat ng Chocolate Hills
Alamat ng Pinagmulan ng Daigdig